İçeriğe geç
Özel Araştırma

Avrupa · bölge

Prag'dan Lübliyana'ya: Orta Avrupa bağlantılı işlerde özel araştırma

13 kaynakSon gözden geçirme: 6 dakika okuma

Dört Orta Avrupa ülkesinden birine bağlanan bir sorunun araştırması, doğrudan o ülkenin kendi defterine gider: Prag'da kamu sicili ve kadastro, Bratislava'da ORSR, Budapeşte'de şirket bilgi hizmeti, Lübliyana'da AJPES. Türkiye'deki kayıtlar bunların yanına eklenir; yazılı rapor da ülke ülke ayrı bölümlerle hazırlanır.

Komşu ama ayrı dört düzen

Bu dört ülkeyle bağ çoğunlukla somut bir kâğıtla başlar: bir proforma fatura, bir iş sözleşmesi taslağı, bir okul kabul yazısı, bir kiralık daire ilanı. Haritada yan yana durmaları, kayıtlarının da aynı mantıkla tutulduğu izlenimini doğurur. Değil; her birinin firma defteri başka bir kurumda, taşınmaz kaydı başka bir sistemde, dedektifliğe dair kuralı başka bir çizgide.

Bir otomotiv parçası Brno'dan, nakliyesi Bratislava'dan, faturası Budapeşte'den gelebilir. Böyle bir zincirde her halka kendi ülkesinin defterinde sınanır ve rapor her satırın hangi defterden çıktığını yazar.

Sık sorulan bilgilerin dört ülkede nereye dayandığı şöyle özetlenebilir:

SorulanÇekyaSlovakyaMacaristanSlovenya
Firma kaydıVeřejný rejstříkORSRe-cegjegyzekAJPES ePRS
Firmayı kontrol edenGerçek lehtar defteriKişi adıyla taramaYönetici satırlarıKişi araması
Eski unvanBelge derlemindeki evrakMahkemeye göre güncellik tarihiŞirket kaydıEski adlarla arama
TaşınmazČÚZK kadastro bakışıAyrıca bakılırTakarNetAyrıca bakılır

Çekya

Çek Adalet Bakanlığı'nın or.justice.cz adresindeki kapısı birkaç defteri tek ekranda topluyor: ticaret kayıtları, ödeme aczine düşenler, firmayı fiilen kontrol eden gerçek kişiler. Kişi adı yazarak da tarama yapılabiliyor. Bir Çek tedarikçiyle sözleşme imzalanmadan önce bu ekran şu üç soruyu cevaplar: firma kayıtlı mı, iflas defterinde adı var mı, arkasındaki gerçek sahip kim?

Konut ve arsada kapı ČÚZK'ye açılıyor; kurumun kadastroya bakış ekranı kimseden kayıt ya da ödeme beklemeden parselden yapıya, bağımsız daireden LV yaprağına kadar arama yaptırıyor. Prag'da bir kiralık için kapora istendiğinde ilandaki adresin bu hizmetteki karşılığı, ilan sahibinin anlattıklarıyla karşılaştırılır.

Karşınızdaki Çek ortak ya da aday Türk vatandaşıysa, dosyaya Türkiye'deki geçmişi de eklenir. Çekya'da dedektiflik, izne bağlı ticari faaliyetlerden biri; sahaya dair bir ihtiyaç bu çerçeve hatırlatılarak sizinle konuşulur. Ankara'nın Çekya'daki adresi Prag Büyükelçiliği, veri denetimi ÚOOÚ'da.

Slovakya

Slovak firmaları orsr.sk'de duruyor. Ekrana IČO denen firma numarası, unvan, merkez, dosya numarası ya da bir insanın adıyla soyadı yazılarak girilebiliyor. Defter sekiz sicil mahkemesinden besleniyor ve ekranda her mahkemenin verisinin hangi güne kadar işlendiği yazıyor; son haftalarda yapılmış bir yönetici değişikliği henüz görünmeyebilir, bu yüzden raporda o tarih de not edilir.

Ad ve soyadıyla tarama, bir yöneticinin başka hangi Slovak firmalarında görev aldığını ortaya döker. Bratislava'daki bir nakliyeciyle uzun vadeli sözleşme yapacak bir Türk ihracatçı için, o yöneticinin geçmişte kapanmış firmalarda imza yetkisi taşıyıp taşımadığı doğrudan bir karar bilgisidir. Slovakya'da dedektif hizmeti güvenlik işlerinin bir kolu olarak lisans gerektiriyor; yerinde bir ihtiyaç bu bilgiyle birlikte değerlendirilir. Ankara'nın adresi Bratislava Büyükelçiliği; kişisel veride söz Slovak veri koruma dairesinin.

Macaristan

Macar düzeni bireysel karta dayanıyor: meslek, polisin düzenlediği igazolvány adlı karta bağlanmış ve bu karta yalnız Macar yurttaşları ile Birlik içinde serbestçe yerleşebilenler başvurabiliyor. Firma için ayrı bir izin aranmıyor; yeter ki kartlı biri çalıştırılsın, zarar sigortası yaptırılsın ve polis haberdar edilsin. AEA'dan gelip sınır ötesi çalışanlar için de bildirim yolu var. Türk vatandaşı bir araştırmacının bu kartı alamayacağı açık; o nedenle Macaristan'da sahaya dair her soru, bu kart sistemi anlatılarak ayrıca ele alınır.

Firma tarafında e-cegjegyzek.hu'nun "Ingyenes Céginformáció" bölümü parasız bir şirket bilgisi sunuyor; tapu işlemleri için ağ üzerinden çalışan TakarNet var. Budapeşte'de kurulduğu söylenen bir yatırım şirketinin size yolladığı tanıtım dosyası, bu hizmetteki satırla yan yana konur. Ankara'nın adresi Budapeşte Büyükelçiliği; veri denetimi NAIH'te.

Slovenya

Slovenya'da dedektif lisansını meslek odası Detektivska zbornica veriyor; itirazlara ve güvenlik taramasına İçişleri ve Kamu Yönetimi Bakanlığı bakıyor. Odanın kapısı yalnız Slovenya, Birlik, AEA ve İsviçre pasaportu taşıyanlara açık; üstüne üniversite diploması, zorunlu kurs ve meslek sınavı geliyor. Türkiye bu listede yer almıyor; sahaya dair bir istek bu yüzden ancak Slovenya'nın kendi düzeni anlatılarak konuşulur.

Firma kaydı için AJPES'in ePRS ekranı kullanılıyor: unvan, eski unvanlar, sicil ve vergi numarası, durum, adres ve faaliyet kodu ile arama yapılabiliyor, kişi araması da var. Eski unvanların görünmesi, adını değiştirerek yeni bir sayfa açmış bir firmayı izlemeyi kolaylaştırır. Ankara'nın adresi Lübliyana Büyükelçiliği; veri denetimi Informacijski pooblaščenec'te.

Türkiye'de kalan yarı

Prag'daki ya da Budapeşte'deki bir defter satırı bir insanın yalnız bugününü gösterir; dünü çoğu zaman Türkiye'dedir. Burada yöneticisi olduğu eski şirketler, onların kapanış duyuruları ve adına düşülmüş icra kayıtları, Orta Avrupa'daki satırın eksik kalan yarısını doldurur.

Bir aile meselesinde, örneğin Prag'da ya da Budapeşte'de üniversiteye gittiği söylenen bir gençten haber gelmiyorsa, araştırma anlatılan okulun programını ve gencin kendi yayımladığı son içeriğin tarihini sınar; kaygı ciddiyse ilgili ülkenin polisine ve Ankara'nın oradaki büyükelçiliğine götürülecek bilgileri sıralar.

Bir kiralık ya da satılık konut söz konusuysa sıra biraz değişir. Önce ilandaki adresin kadastro karşılığı bulunur, sonra ilan sahibinin bu kayıtla bağı aranır, en son da ödeme istenen hesabın kime ait olduğu sorulur. Üç adımın sonucu birbirini tutmuyorsa kapora göndermeden önce durmak için yeterli bir sebep vardır.

Rapor dört ülkeyi dört bölümde tutar. Macarca bir döküm ya da Çekçe bir kadastro çıktısı raporda iki satırlık bir Türkçe açıklamayla durur; özel adlara dokunulmaz.

Orta Avrupa için sorular ve cevaplar

Çek bir firmanın gerçek sahibini öğrenmek mümkün mü?

Mümkün. or.justice.cz üzerindeki gerçek lehtar defteri tam bu soru için tutuluyor ve yanındaki ticaret kaydıyla birlikte okunuyor; buradan firmayı fiilen kontrol eden kişinin adı görülebiliyor. İflas defterine düşüp düşmediği de aynı ekrandan anlaşılıyor. Rapor bu satırları size gönderilen tanıtım evrakıyla karşılaştırır.

Prag'da kiralık bir dairenin ilanı kadastroyla sınanabilir mi?

Sınanabilir. Çek kadastrosunun bakış ekranına kayıt olmadan girilebiliyor ve daire ya da yapı bazında sorgu yapılıyor; ilandaki sokak ve kapı numarası buraya girilerek başlanır. İlandaki adresin kadastro karşılığı bulunur ve ilan sahibinin malikle bağı ayrıca değerlendirilir. Kapora talebi varsa hesap sahibinin adı da ilanla birlikte değerlendirilir ve kayıttaki malikle eşleşip eşleşmediği raporda belirtilir.

Bratislava'daki bir yöneticinin daha önce hangi firmalarda görev aldığı görülebilir mi?

Görülebilir. ORSR ekranı kişi adı ve soyadıyla taramaya açık; bir yöneticinin yer aldığı öteki Slovak firmaları bu sayede listelenir. Kapanmış ya da tasfiyeye girmiş firmalar varsa bu bilgi rapora yazılır. Ekranın her mahkeme için gösterdiği güncellik günü de not edilir, çünkü yeni bir değişiklik henüz işlenmemiş olabilir.

Macaristan'da birinin işyerini yerinde görmek Türkiye'den planlanabilir mi?

Planlama konuşulabilir, ama Macaristan'da bu iş polisin verdiği bir kimlik kartına bağlı ve kart serbest dolaşım hakkı olanlara veriliyor. Bu yüzden çalışmanın gövdesi firma kaydı, size gelen evrak ve açık kaynaklardan oluşur. Yerinde bir bakışın gerçekten gerekli olduğu bir durumda, kart sistemine uygun yolun ne olduğu ayrıca ele alınır.

Slovenya'da unvanını değiştirmiş bir firmanın geçmişi izlenebilir mi?

İzlenebilir. AJPES'in ePRS ekranı firmaları eski unvanlarıyla da aramaya açık; önceki ad, o adla yürütülen faaliyet ve adres değişiklikleri bu sayede görülebiliyor. Eski unvanla çıkmış haberler ve şikâyet başlıkları ayrıca taranır. Raporda firmanın eski ve yeni adı tek zaman çizgisine yerleştirilir.

Orta Avrupa'daki bir iş için görüşmeye hangi evrakla gelmeliyim?

Size ulaşan teklif, fatura ya da sözleşmedeki unvan ve varsa kayıt numarası ilk malzemedir; firmanın kullandığı alan adı ve size yazan kişinin imzası da masaya konmalı. Bu bilgilerle firmanın hangi ülkenin defterinde durduğu bulunur. Konu bir kişiyse adı, bulunduğunu söylediği kent ve son konuşmanızın günü yeterli bir başlangıçtır.

Ön görüşme talep edin

Orta Avrupa ile bağlantılı işinizin hangi kısmının yurt dışında, hangisinin Türkiye'de olduğunu ön görüşmede birlikte ayırıyoruz.