Yurt dışı bağlantılı işler
KKTC ile bağlantılı işlerde Kıbrıs özel araştırma ve dedektiflik hizmeti
7 kaynakSon gözden geçirme: 9 dakika okuma
Kuzey Kıbrıs'a uzanan işlerde özel araştırma Türkiye'den yürütülüyor. Adadaki kısım belge, kayıt ve gerektiğinde adres, işletme ya da inşaat için yerinde kontrolle; Türkiye'deki kısım açık kaynak ve kamuya açık kayıtlarla inceleniyor. Konu baştan bu iki parçaya ayrılıyor ve sonuç yazılı raporla veriliyor.
Çalışma Türkiye'den nasıl yürüyor
Kuzey Kıbrıs ile bağlantılı bir konu çoğu zaman iki yere birden uzanıyor: adada bir adres, şirket ya da ilan; Türkiye'de ise bir kişi, bir kayıt ya da bir geçmiş. Özel Araştırma bu işleri Türkiye'den yürütüyor ve her konuyu önce bu iki ayağa ayırarak planlıyor.
Adadaki kısım belgeye ve yer kontrolüne dayanıyor. Satıcının gösterdiği koçan, bir firmanın sunduğu kuruluş evrakı, bir ilanda verilen adres incelemeye giriyor. Gerekirse sahaya gidiliyor: adres yerinde mi, işletme çalışıyor mu, inşaat ne kadar ilerlemiş. Böyle bir kontrolün gerekip gerekmediği ve ne için yapılacağı ön görüşmede birlikte kararlaştırılıyor.
Türkiye'deki kısım herkese açık kayıtlarla ve kişinin ya da firmanın internette bıraktığı izlerle yürüyor. Adada iş kuran ya da yaşayan birinin Türkiye'de bir ticari geçmişi varsa, aranan cevap çoğu zaman o geçmişin içinden çıkıyor.
Ada tarafındaki çalışmanın malzemesi evrak, resmî kayıtlar ve yerinde bakılan adreslerdir; bir kişinin gündelik hayatına dönük gözlem bu planda yer almıyor. Bu çerçeve hem sizin kararınızı destekleyen bilgiyi hem de raporun savunulabilir kalmasını sağlıyor.
KKTC ile Türkiye arasında hangi konular araştırılıyor
Aşağıdaki tablo, Kıbrıs bağlantılı konuların ada ile Türkiye arasında nasıl bölündüğünü gösteriyor.
| Konu | Kıbrıs ayağında bakılan | Türkiye ayağında bakılan |
|---|---|---|
| Kiralık ev ve ev sahibi | İlandaki adresin varlığı, ilan sahibinin evle bağı | İlan sahibinin açık kaynaklardaki izi |
| Konut ya da arsa alımı | Satıcı ve proje firması, inşaatın sahadaki durumu | Firmanın ve yöneticilerinin ticari geçmişi |
| Yatırım teklifi | Teklifi yapan firmanın evrakı, projenin yeri | Firmanın Türkiye'de yayımlanmış ilanları |
| Ortaklık ya da şirket | Şirketin kuruluş evrakı, işyerinin gerçekten açık olması | Ortağın Türkiye'deki şirketleri, icra ve iflas ilanları |
| İşe alım | Adayın adadaki iş beyanı, adayın rızasıyla | Eğitim ve iş beyanının açık kaynaklarla uyumu |
| Evlilik öncesi | Kişinin anlattığı işyerinin ve okulun varlığı | Kişinin Türkiye'deki ticari ve kamuya açık geçmişi |
| İnternette tanışılan kişi | Anlattığı şehir ve işyeri bilgisinin tutarlılığı | Açık profillerin birbiriyle ve beyanla uyumu |
| Haber alınamayan yakın | Okulun ya da işyerinin varlığı, resmî bildirim yolu | Son açık kaynak izleri, ailenin bildiklerinin düzenlenmesi |
| Miras ve tereke | İlanın ve eski adresin bugün hangi ilçeye düştüğü | Mirasçının Türkiye'deki adresi |
| Alacak | Borçlunun adadaki işyeri ya da şirketi | Borçlunun Türkiye'deki adresi ve hakkındaki ilanlar |
Tablodaki her satır ayrı bir sayfada daha ayrıntılı anlatılıyor. İlçe sayfaları, ilçenin kendi yapısının o konuda neyi değiştirdiğini ele alıyor; konu her ilçede karşınıza çıkabilir.
Altı ilçe ve eski belgelerdeki yer adları
KKTC'de altı ilçe bulunuyor: Lefkoşa, Gazimağusa, Girne, Güzelyurt, İskele ve Lefke. Bu harita yakın tarihli. Lefkoşa'nın parçası olan Güzelyurt 1998'deki düzenlemeyle kendi başına ilçe oldu, İskele de Mağusa'dan ayrıldı. Altıncı ilçe Lefke ise 2016 sonunda Güzelyurt'tan ayrılarak kuruldu.
Araştırmada bunun somut bir karşılığı var. 1998'den önce düzenlenmiş bir evrak bugün Güzelyurt'ta kalan bir köyü Lefkoşa'ya, İskele ayrılmadan önceki bir evrak ise bir Karpaz köyünü Mağusa'ya bağlı gösterebilir; 2016'dan eski bir kayıt Lefke'deki bir adresi Güzelyurt diye yazabilir. Eski bir satış sözleşmesi, yıllar önce verilmiş bir adres ya da bir miras evrakı incelenirken ilk iş, belgedeki yerin bugün hangi ilçeye düştüğünü belirlemek oluyor. Aksi hâlde doğru adres yanlış ilçede aranır.
İngilizce yazılmış ilanlarda ve sözleşmelerde aynı yerler Nicosia, Famagusta, Kyrenia, Morphou, Trikomo ve Lefka adlarıyla geçiyor. Yabancı alıcıya hazırlanmış bir proje broşürü ya da İngilizce bir kira sözleşmesi incelenirken iki ad birlikte aranıyor.
İlçe sayfalarının her biri bir konuya odaklanıyor: Lefkoşa kiralık ev ilanlarının doğrulanmasına, Gazimağusa tereke ilanı ve mirasçıya ulaşmaya, Girne okuldaki ya da işteki bir aile üyesinden ses çıkmamasına, Güzelyurt internette tanışılan kişinin beyanlarına, İskele işe alım öncesi geçmiş kontrolüne, Lefke ise yatırım teklifinin arkasındaki firmaya.
Konut ve arsa alımında satıcı tarafını tanımak
2024 baharında Meclis'ten geçen değişiklik, yabancı alıcının KKTC'de mülk edinmesini hükümet onayına ve bir güvenlik incelemesine bağladı. Diken'in aktardığı ayrıntılara göre hisseli koçanlı bir mülk yabancıya satılamıyor, Türkiye vatandaşı en çok üç konut alabiliyor ve onay altı ay içinde devirle sonuçlanmazsa düşüyor.
Onay süreci alıcının kendi yürüttüğü resmî bir iş. Tapu ve Kadastro Dairesi yeni kayıt sistemine geçilirken devir ve ipotek gibi işlemleri mülkün kayıtlı olduğu kazadaki amirliğe bağladı; satıcı sizi başka bir ilçeye yönlendiriyorsa nedenini sormak yerinde olur. Araştırmanın katkısı satıcı tarafında: satışı yapan kişinin ya da projeyi yürüten firmanın kimliği, firmanın adada ve Türkiye'de başka projeleri bulunup bulunmadığı, ilan edilen projenin sahada hangi durumda olduğu.
Koçanın türü satıcıya doğrudan sorulacak bir soru. Hangi türden olduğu ve devre engel bir durum bulunup bulunmadığı, satıştan önce belgenin aslı görülerek ve bir hukukçuya okutularak netleşir. Rapor bu sorunun cevabını vermez; sorunun zamanında sorulmasını ve satıcının verdiği cevabın öbür bilgilerle uyuşup uyuşmadığını gösterir.
İlan Cyprus diyorsa: adres hangi tarafta
İngilizce hazırlanmış bir kira ilanı, proje broşürü ya da iş teklifi çoğu zaman yalnız Cyprus sözcüğünü kullanıyor. Adresin Kuzey'de mi Güney'de mi olduğu metinden anlaşılmıyorsa, araştırmanın ilk sorusu bu oluyor; çünkü iki tarafta şirket kayıtları, taşınmaz evrakı ve resmî süreçler ayrı kurumlarda ve ayrı kurallarla yürüyor.
Güney Kıbrıs'ta kayıtlı bir şirketin bilgisi oranın kendi şirket arama sisteminde yayımlanıyor. KKTC'de kurulmuş bir firma o sistemde görünmüyor; aynı ada sahip iki ayrı firma iki tarafta ayrı ayrı kayıtlı olabiliyor. Raporda firmanın hangi taraftaki kayda dayandığı ayrıca belirtiliyor.
Bu ayrım sözleşme dilini de etkiliyor. Kuzey'deki bir taşınmaz için Güney'e özgü bir evrak sunuluyorsa ya da tersi yaşanıyorsa, uyuşmazlık sözleşme imzalanmadan önce görülmüş oluyor.
Türkiye ayağı: kişinin ve firmanın geçmişi
Adadaki şirketlerin kaydı tek merkezde duruyor: Lefkoşa'nın Ortaköy semtindeki Resmi Kabz Memurluğu ve Mukayyitlik Dairesi. Öbür ilçelerde ayrı bir masası olmadığı için Girne'de ya da İskele'de kurulmuş bir firmanın evrakı da buradan çıkıyor. Adadaki bir firmanın yöneticisi ya da bir ortaklık teklifinde bulunan kişi ise daha önce Türkiye'de şirket kurmuş olabilir. Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'ndeki kuruluş, değişiklik ve tasfiye ilanları, icra ve iflas ilanları ve mahkeme ilanları bu geçmişi gösteren kamuya açık kaynaklar.
Örneğin adada yeni bir şirket kurduğunu anlatan bir ortak adayının Türkiye'de daha önce kurduğu bir şirket tasfiye edilmiş olabilir; ilan, hangi tarihte ve kimlerin yöneticiliğinde kapandığını gösterir. Bu bilgi ortaklığa engel sayılmaz; sözleşmede hangi güvencenin isteneceğini ve sermayenin nasıl korunacağını belirler.
Borçlu ya da mirasçı gibi, adadan Türkiye'ye dönmüş ya da Türkiye'de yaşayan bir kişiye ulaşmak gerekiyorsa çalışma doğrudan Türkiye'de yürüyor. Bu durumda adres araştırması sizin meşru bir talebinize dayanıyor ve rapor, talebin hangi adrese yöneltilebileceğini gösteriyor.
Türkiye ayağı herkese açık kayıtlarla ve kişinin kendi paylaştıklarıyla yürüyor; resmî kurumların kendi kayıtlarına erişim o kurumların yetkisinde kalıyor.
Adaya yerleşmiş bir yakın söz konusu olduğunda
Üniversite ya da iş için adaya taşınan bir aile üyesinden uzun süre haber alınamaması, bir aile için ağır bir kaygı. Böyle bir durumda rapor, ailenin sorusunu yanıtlayan noktalara odaklanıyor: yakının anlattığı okulun ya da işyerinin gerçekten bulunması, açık kaynaklardaki son izinin tarihi, ciddi bir endişe varsa resmî bildirimin hangi yoldan yapılacağı.
Kendi isteğiyle adaya yerleşmiş bir yetişkinin ev adresi bu bilgilerin arasında yer almıyor; ailenin aradığı güvence ile kişinin kendi kararı birlikte gözetiliyor. Ayrıntısı, aileye hangi bilginin verilebileceğini anlatan yazıda ele alınıyor.
Yerinde kontrol ne zaman anlamlı
Yerinde kontrol, belgenin anlattığı ile sahadaki durum arasında bir boşluk olduğunda değer taşıyor. Bir projenin broşüründe bitmiş görünen blok sahada kaba inşaat hâlinde olabilir; bir ilandaki dükkân kapalı, bir adres ise hiç bulunmayabilir.
Ziyaret, o günün durumunu kaydeder. İnşaatın ne zaman biteceğini ya da işletmenin gelecek ay açık kalıp kalmayacağını söylemez. Bu yüzden rapora gidilen yer, tarih ve gözlenen durum birlikte yazılıyor; okuyan kişi neyin kesin, neyin o güne ait olduğunu ayırabiliyor.
Belge ve açık kaynak incelemesi konuyu netleştirdiyse ziyaret eklenmiyor. Ziyaretin gerektiği durumlarda ise neye bakılacağı önceden listeleniyor, böylece sahada geçen zaman o listeye harcanıyor.
Ön görüşmeye getirilecekler
Kıbrıs bağlantılı bir işte hazırlık, ilk görüşmenin süresini kısaltıyor ve kapsamın doğru kurulmasını sağlıyor. Elinizde olanlar şu türden bilgiler:
- İlanın bağlantısı ve kaldırılma ihtimaline karşı ekran görüntüsü
- Size gönderilmiş sözleşme taslağı, broşür ya da teklif yazısı
- Firmanın tam unvanı ve varsa kayıt numarası
- Kişinin kendisi hakkında anlattıkları: çalıştığı yer, okuduğu okul, yaşadığını söylediği köy ya da mahalle
- Bir ödeme yapıldıysa tarihi ve hangi hesaba gönderildiği
Bu bilgilerin hepsinin olması gerekmiyor. Eksik olan kısım, araştırmanın nereden başlayacağını gösteriyor; ilan adresi olmayan bir konu ile adres bilgisi verilmiş bir konu farklı planlanıyor.
Rapor, ön görüşme ve gizlilik
Rapor yazılı ve sade bir dille hazırlanıyor: hangi soruya cevap arandığı, bakılan kaynaklar ve bakılma tarihleri, her bulgunun hangi kaynaktan geldiği, yerinde kontrol yapıldıysa gözlenen durum. İz çıkmayan kaynaklar da listede yer alıyor, çünkü boş sonuç da sonraki adımı belirliyor. Bir kira sözleşmesini imzalamak, kapora göndermek, ortaklığa girmek ya da raporu kullanacağınız kişi veya kuruma bir dosya sunmak için gereken bilgi tek belgede toplanıyor.
İlk temas için bir telefon ya da WhatsApp mesajı yeterli. Bu konuşmada konunun hangi kısmının adada, hangisinin Türkiye'de olduğu ayrılıyor ve ücret bu kapsamın genişliğine göre konuşuluyor.
Konuştuklarımız bu işin dışına taşınmaz ve incelenen kişi ya da firma bilginin kimden geldiğini öğrenmez. Kendinizi tanıtmadan da konuyu anlatmaya başlayabilirsiniz. Rapor, işi isteyen kişiden başkasına gönderilmez.
Kuzey Kıbrıs için sorular ve cevaplar
KKTC'deki bir konu için özel dedektif hizmeti alınabilir mi?
Alınabiliyor. Kıbrıs ile bağlantılı işler Türkiye'den planlanıp yürütülüyor; adadaki kısım evrak, kayıt ve gerekli görüldüğünde yer ziyaretiyle tamamlanıyor. Hangi parçanın adada kaldığı ilk konuşmada belirleniyor, çalışma bu ayrıma göre kuruluyor ve sonuç size yazılı olarak iletiliyor. Konu bir kira, alım ya da ortaklık kararına bağlıysa, rapor o karardan önce hazır olacak biçimde planlanıyor.
Kıbrıs bağlantılı bir işte özel araştırma neyi netleştirir?
Bir kararın dayandığı beyanın doğru olup olmadığını netleştirir. Ev sahibinin konutla ilişkisi, bir şirketin sahada var olması ya da birinin anlattığı işin tutarlılığı buna örnek. Her bilginin nereden alındığı gösterildiği için sözleşme, ödeme ya da ortaklık kararı daha sağlam bir zemine oturur.
Güney Kıbrıs'ta kayıtlı bir firma da incelenebilir mi?
İncelenebilir; Güney Kıbrıs'ta kayıtlı şirketlerin bilgisi oranın çevrim içi şirket arama sisteminde yayımlanıyor ve bu kayıt rapora eklenebiliyor. Güney ayrı bir düzen olduğundan oradaki çalışma firmanın yayımlanmış kaydı ve açık kaynaklarla sınırlı tutuluyor. Firma iki tarafta da iş yapıyorsa her kayıt ayrı başlıkta gösteriliyor; ayrıntı ön görüşmede belirleniyor.
Rapor Türkiye'deki bir işlem ya da başvuru için kullanılabilir mi?
Raporla ne yapılacağı, onu eline alacak tarafın kararıdır. Rapor bu değerlendirmeyi kolaylaştırmak için her bulgunun kaynağını ve tarihini gösterir. Eski adlarla düzenlenmiş Kıbrıs evrakında yerin bugünkü ilçesi de ayrıca not edilir; böylece belge ile rapor aynı yeri anlatır. Kullanım amacı baştan söylenirse kapsam da o amaca göre daraltılır.
Adadaki bir adres ya da işyeri yerinde görülebilir mi?
Görülebiliyor. Adresin var olup olmadığı, işyerinin çalışıp çalışmadığı ya da bir inşaatın hangi aşamaya geldiği sahada kontrol edilebiliyor. Bu ziyaretin gerekliliği evrak ve açık kaynak incelemesinden sonra birlikte kararlaştırılıyor; bazı konular belgeyle netleştiği için ziyaret her işe eklenmiyor. Ziyaret yapıldığında hangi gün ve neye bakıldığı rapora yazılıyor.
Kaynakça
- 1.Vikipedi — Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin ilçeleri (Güzelyurt 1998, Lefke 27.12.2016)
- 2.Vikipedi — Güzelyurt İlçesi (1998'e kadar Lefkoşa'ya bağlı)
- 3.Wikipedia — İskele District (Gazimağusa'dan ayrılması)
- 4.Diken — KKTC'de yabancıların taşınmaz edinmesine ilişkin değişiklik, 21.05.2024
- 5.KKTC Tapu ve Kadastro Dairesi — tapu işlemlerinde yeni uygulamalar duyurusu
- 6.KKTC Resmi Kabz Memurluğu ve Mukayyitlik Dairesi — sıkça sorulan sorular (adres, şube)
- 7.Department of Registrar of Companies (Kıbrıs Cumhuriyeti) — çevrim içi şirket arama sistemi
Ön görüşme talep edin
Kuzey Kıbrıs ile bağlantılı işinizin hangi kısmının adada, hangisinin Türkiye'de olduğunu ön görüşmede birlikte ayırıyoruz.
