Avrupa · bölge
Baltık'a uzanan işler için özel araştırma: Tallinn, Riga ve Vilnius
10 kaynakSon gözden geçirme: 6 dakika okuma
Üç Baltık devletine dokunan bir konuda özel araştırma, işi önce doğru ülkeye yerleştirir; sonra Estonya'da e-İş Sicili'ne, Letonya'da Kurumlar Sicili'ne ve Zemesgrāmata'ya bakar, bulduklarını Türkiye'deki kayıtlarla birleştirir. Çalışmanın masası Türkiye'de kurulur ve yazılı rapor ülke ülke ayrı bölümlerle teslim edilir.
Tek ad, üç ayrı devlet
Bir teklif yazısında, bir faturada ya da bir ilanda geçen "Baltic" sözcüğü üç ayrı devleti gizleyebilir. Estonya, Letonya ve Litvanya'nın şirket kayıtları, taşınmaz defterleri ve dedektifliğe bakışları birbirini tutmuyor; Ankara'nın da üç başkentte ayrı ayrı büyükelçiliği var.
İlk iş, adı geçen firmanın ya da kişinin hangi devletin kaydına yaslandığını bulmaktır. Merkezi Tallinn'de görünen bir firmanın deposu Riga'da, satış temsilcisi Kaunas'ta olabilir; her parça kendi ülkesinin defterinde aranır ve raporda ayrı satıra yazılır.
Bu bölgede şirket kurmanın ve yazışmayı bir hizmet adresinden yürütmenin kolay olması, kâğıttaki unvan ile işi gerçekten yöneten insan arasındaki mesafeyi açabiliyor. Çalışmanın ağırlığı bu mesafeyi ölçmeye düşer.
Karşılaştırmalı tablo
| Ülke | Firma kaydı | Konut ve arsa | Dedektiflik düzeni | Ankara'nın temsilciliği |
|---|---|---|---|---|
| Estonya | e-İş Sicili (RIK) | Ayrıca bakılır | 2016'da ayrı yasa yoktu | Tallinn |
| Letonya | Kurumlar Sicili, geçmiş verilerle | Zemesgrāmata mülk araması | Şirket lisansı, kişi sertifikası | Riga |
| Litvanya | Merkezî kayıt | Merkezî kayıt | Ayrı yasa, polis lisans kurulu | Vilnius |
Üçü de Avrupa Birliği'nde ve her birinin kendi veri koruma denetçisi bulunuyor. İnceleme bu yüzden aynı üç malzemeyle sınırlı tutulur: açık sicil satırları, firmanın ya da kişinin kendi yayımladıkları, size yollanmış evrak.
Estonya
RIK'in işlettiği e-İş Sicili, Estonya'daki her tüzel kişinin satırını sorguya açıyor; sözleşme imzalamış kurumsal kullanıcılara ek araçlar ve ayrı bir tarife sunuluyor. Tallinn adresli bir tedarikçiyle anlaşmadan önce bu satırda üç şeye bakılır: firma yaşıyor mu, adres nereyi gösteriyor, yönetim kurulunda kimler var. Gösterilen adres paylaşılan bir hizmet adresiyse, firmayı fiilen kimin yönettiği internetteki izlerle ayrıca sınanır. Sicil satırı raporda alındığı günün tarihiyle durur; yönetim kurulu birkaç hafta sonra değişmiş olabileceği için bu tarih, satırın kendisi kadar önemlidir.
Dedektiflik tarafında ERR'nin 9 Mart 2016 haberi, o tarihte Estonya'da mesleğe özel bir yasanın henüz çıkmadığını, güvenlik firmalarınınsa bu işe giremediğini aktarıyor. Estonya'da sahaya dokunan bir ihtiyaç doğarsa, ülkenin bugünkü kuralları ayrıca açılarak sizinle konuşulur. Veri denetimi Andmekaitse Inspektsioon'da.
Firmanın arkasında Türkiye'den bir ortak çıkarsa dosya Tallinn'den Ankara'ya uzanır; Ankara'nın Estonya'daki adresi Tallinn Büyükelçiliği.
Letonya
Letonya bu mesleği iki katlı bir izinle yürütüyor: firma lisans, çalışan sertifika alıyor; dosyalara Devlet Polisi'nin komisyonu bakıyor ve sertifikanın ömrü beş yıl. Adaydan ya hukuk diploması ya da kolluk veya yargı kurumlarında beş yıllık görev bekleniyor. Letonya'da bir kapının önüne gitmek gerekirse bu iki katlı düzen göz önüne alınarak karar verilir.
Uzņēmumu reģistrs, yani Kurumlar Sicili, bir firmanın yalnız bugünkü hâlini değil eski verilerini de arama ekranında gösteriyor. Bu özellik, adını değiştirmiş bir şirketin önceki unvanını, eski adresini ve eski yöneticilerini ortaya çıkarır; eski adla kalmış borçlar ve şikâyetler de böylece bulunabilir.
Konutlar için başvurulacak yer Zemesgrāmata: devletin tapu defterini dışarıya açan bu sitede mülk aramak da, harcı önceden hesaplamak da mümkün. Jūrmala'da yazlık bir kiralık ya da Riga'nın eski kentinde satılık bir daire için ilan verenin gerçekten malik olup olmadığı buradan sınanır. Ankara'nın Letonya'daki adresi Riga Büyükelçiliği, veri denetimi Datu valsts inspekcija'da.
Litvanya
Litvanya'da özel dedektifliğin kendine ait bir yasası var; ruhsat İçişleri Bakanlığı Polis Departmanı'ndaki lisans kurulundan çıkıyor. Kurul hukuk ya da dedektif eğitimi veya kolluk, yargı ya da istihbaratta en az iki yıl, bir de yeterlik sınavı istiyor. Birlik ya da AEA içinde yerleşik olup ülkeye kısa süreliğine gelenler bu şartlardan bağışık; Türkiye'den çalışan biri bu bağışıklıktan yararlanamıyor. Sahaya dair bir istek olursa, bu çerçeve önünüze konarak tartılır.
Litvanya'ya uzanan bir aile meselesinde, örneğin Kaunas'ta bir fabrikada ya da Vilnius'ta bir üniversitede olduğu söylenen bir gençten ses çıkmıyorsa, işin büyük kısmı Türkiye'de yürür: ailenin bildikleri tarih sırasına konur, okulun ya da işverenin gerçekliği açık kaynaklarla sınanır, endişe ciddiyse polise ve büyükelçiliğe gidecek dosya hazırlanır. Gencin kendi kararıyla seçtiği oda ya da ev adresi bu dosyaya girmez; ailenin bilmek istediği, onun anlattığı hayatın gerçek bir zemine oturup oturmadığıdır. Ankara'nın Litvanya'daki adresi Vilnius Büyükelçiliği; veri denetimi Valstybinė duomenų apsaugos inspekcija'da.
Hesap değişikliği ve fatura yönlendirmesi
Baltık'ta kayıtlı bir tedarikçiyle sürüp giden bir ticarette tehlikeli an, alışılmış banka bilgisinin bir e-postayla değiştirilmek istendiği andır. Yeni hesap başka bir ülkede açılmış, e-posta alan adı bir harf farklı, imza aynı görünüyor olabilir. Böyle bir durumda araştırma üç noktayı sınar: yeni hesabın sahibi sicildeki firma mı, e-postanın geldiği alan adı firmanın kayıtlı alan adıyla aynı mı, değişikliği bildiren kişi firmanın yönetiminde ya da çalışanları arasında görünüyor mu.
Bu kontrol ödemeyi göndermeden önce yapıldığında en çok işe yarar. Rapor, firmayla bilinen eski kanaldan, yani daha önce kullanılan telefon ya da yetkili kişi üzerinden yeniden teyit almanın neden gerekli olduğunu da somut bulgularla gösterir.
Dosyanın Türkiye sayfası
Baltık'taki bir firmayla iş yapan bir Türk şirketinin aklındaki soru genellikle şudur: karşımdaki kim ve daha önce ne yaptı? Bu sorunun cevabı çoğu zaman Türkiye'deki kayıtlarda durur. Kurucunun burada yönettiği firmalar, o firmaların kapanış biçimi, Ticaret Sicili Gazetesi'ndeki değişiklik duyuruları ve icra ya da iflas ilanları Baltık'taki sicil satırının yanına konur.
Raporda her ülke ayrı bölümdür; Estonca, Letonca ya da Litvanca bir çıktının ne olduğu Türkçe bir notla anlatılır, adlar özgün yazımıyla bırakılır. Evrakın Türkiye'de bir işlemde kullanılması gündemdeyse, çeviri ve onay biçimi o işlemi yürütecek tarafla konuşulmalıdır.
Baltık ülkeleri için sorular ve cevaplar
Tallinn'de kayıtlı bir firmanın gerçekten çalışıp çalışmadığını nasıl anlarım?
İlk bakış e-İş Sicili'ndeki satırdır: firmanın durumu, adresi ve yönetim kurulu orada yazar. İkinci bakış adrese yönelir; gösterilen yer bir hizmet adresiyse firmanın gerçek faaliyeti internet sitesi, ilanları ve yöneticilerinin izleriyle sınanır. İki bakışın sonucu raporda yan yana durur ve anlaşmayı hangi güvenceyle yapacağınız ona göre konuşulur.
Unvanını değiştirmiş bir Letonya firmasının eski hâli bulunabilir mi?
Bulunabilir. Letonya'nın Kurumlar Sicili arama ekranında firmanın geçmiş verileri de çıkıyor; önceki ad, önceki adres ve eski yöneticiler bu sayede görülüyor. Eski adla açılmış şikâyet başlıkları ve haberler ayrıca taranır. Raporda firmanın iki adı tek bir zaman çizgisinde gösterilir.
Vilnius'ta okuyan çocuğumuzdan haftalardır haber yok, nereden başlanır?
Önce sizin bildiklerinizden başlanır: gidiş tarihi, kayıt olduğu okul, kaldığı yurt, son mesajın günü ve içeriği. Ardından okulun programı ve çocuğunuzun herkese açık son paylaşımlarının tarihi kontrol edilir. Kaygı ciddiyse Litvanya polisine ve Vilnius Büyükelçiliği'ne götürülecek bilgiler tek sayfada düzenlenir.
Jūrmala'da kiralık bir yazlık için ilan verenin malik olduğu nasıl anlaşılır?
Zemesgrāmata'nın mülk arama hizmetiyle ilandaki adresin kaydına bakılır ve kayıtta görünen malik ilan sahibiyle karşılaştırılır. İkisi farklıysa aralarında bir vekâlet ya da firma bağı aranır. Kapora istenmişse paranın gideceği hesabın kime ait olduğu da ayrıca sorulur; üç bulgu birlikte rapora yazılır.
Baltık bağlantılı bir iş için görüşmeye ne getirmeliyim?
Firmanın tam unvanını, varsa sicil numarasını, size gelen teklif ya da sözleşme taslağını ve yazışmalardaki e-posta adreslerini getirmeniz yeterli. Konu bir kişiyse adını, yaşadığını söylediği kenti ve son konuşmanızın tarihini not edin. Hangi ülkede kayıtlı olduğunu bilmiyorsanız, araştırma bunu ilk iş olarak belirler.
Baltık'ta şirket kurmuş Türk ortağın geçmişi de dosyaya girer mi?
Girer. Ortağın Türkiye'de imza attığı şirketlerin listesi çıkarılır; bunların nasıl kapandığı, unvan ya da adres değiştirip değiştirmediği ve hangi duyurularda adının geçtiği tek tek işlenir. Bu liste Baltık'taki sicil satırıyla aynı sayfaya konur. Ortaklık ya da tedarik sözleşmesine hangi teminatın yazılacağı bu iki kaynağa bakılarak daha rahat konuşulur.
Avrupa sayfaları
Kaynakça
- 1.e-Äriregister (RIK) — Estonya e-İş Sicili
- 2.ERR — Estonya'da özel dedektiflik düzenlemesi, 09.03.2016
- 3.Valsts policija — dedektif sertifikası
- 4.Uzņēmumu reģistrs — Letonya Kurumlar Sicili
- 5.Zemesgrāmata — Letonya devlet tapu sicili veri sitesi
- 6.Inovacijų agentūra — Litvanya özel dedektif şartları
- 7.T.C. Riga Büyükelçiliği
- 8.T.C. Tallinn Büyükelçiliği
- 9.T.C. Vilnius Büyükelçiliği
- 10.EDPB — üye veri koruma kurumları
Ön görüşme talep edin
Baltık ülkeleri ile bağlantılı işinizin hangi kısmının yurt dışında, hangisinin Türkiye'de olduğunu ön görüşmede birlikte ayırıyoruz.
